De D o c h t e r s tekst & Redactie

over het leven van de stamouders van de familietak nout-mandagi
uitgegeven november 2010

Hieronder enkele fragmenten:

i n l e i d i n g
(...)' Voor de toekomst moeten we onze geschiedenis kennen, want je trekt lering uit het verleden, teneinde het beter te hebben in de toekomst.'
Ik zie hem zo voor me, mijn oude leraar geschiedenis. Vervolgens stelde hij de klas een verrassende vraag: 'Wat weten jullie over je overgrootouders?' Het bleek dat op een enkeling na, niemand iets zinnigs wist te vertellen. Het was te lang geleden.
'Daarom zijn er geschiedenisboeken! En geschiedenisboeken dienen bestudeerd te worden!' maande mijn leraar op strenge toon.

v e r t r e k n a a r i n d i ë
(...) Op vrijdag 9 juni 1893 nam Frederik Nout in Zutphen een belangrijk besluit waarover hij van het nog immer groeiende gevolg, zelfs niet had kunnen dromen; een bloeiende nieuwe familietak van gemengdbloedigen.
Frederik meldde zich vrijwillig voor zes jaar aan als soldaat bij de koloniale troepen. Nadat hij gekeurd en ondervraagd was, nam men hem, ondanks dat hij behept was met een scheeven stand van het bekken en niet hinderlijke ooglidrandontsteking, met ingang van 12 juni 1893 officieel aan. Het handgeld was een mooi bedrag van 300 gulden.

d e r o o s v a n a i r m a d i d i
(...) Volgens de verhalen ontmoette Frederik zijn bruid op Sumatra toen ze 17 jaar was.
Lien, Carolina Margaretha Sophia Mandagi werd geboren op Celebes in het plaatsje Kakas op 12 november 1888. Maar Lien had ook anderen namen, Tinden Liwuru Kaoriri, die volgens haar eigen zeggen van Alfoerse oorsprong waren.

h u w e l i j k e n g e z i n
In 1906 ontving Frederik te Magelang het certificaat van goed gedrag, zowaar een heugelijk feit tussen al dat oorlogsgeweld in Atjeh. Hij werd overgeplaatst naar het garnizoensbataljon van Palembang en ergens in het jaar dat volgde, moet hij zijn bruid op Celebes zijn gaan halen. Samen reisden ze naar Sumatra waar ze op 31 januari 1907 te Moeara Tebo Djambi in het huwelijk traden.

o p v e r l o f
(...) Bij gouv besluit van 5 september 1913 nr 40, wegens langduurigen dienst, verleend een jaar verlof naar Europa onder genot van een verloftraktement van 115,-- 's maands
Op 6 oktober 1913 was het zover: Derwaarts vertrokken per SS Rembrandt.
Maar intussen was er in Europa een militair conflict begonnen dat op wereldschaal zou uitgroeien; WO I van 1914 tot 1918.
Het bleef voor de familie Nout-Mandagi niet zonder gevolg. Op 2 augustus 1914 werd Ingevolge het Kon Besluit van 1 Augustus 1914 no 106 (Ind Stsbl. Nr 665) het verlof afgebroken en à la suite gevoerd van de Hol. Reserve.
Een benoeming à la suite houdt in dat een militair eventueel tijdelijk, in een bepaalde rang aan een hoofdkwartier wordt toegevoegd.
Het hele gezin reisde weer terug naar Indië.

l a a t s t e p e r i o d e i n i n d i ë
(...) Dat Frederik erg veel van Indië was gaan houden blijkt ook uit de brieven die hij schreef:
En het is zoo'n heel, heel mooi land. Jullie's geboorteland! En als jullie later, groot geworden, dit land eens terugzien, dan zal het zijn, alsof de palmen en waringins, de klapperboomen en pisangboomen, jullie het "welkom" toewuiven! Dan klapwieken de kalongs, dan stroomt de Tjilwoeng met sneller gang haar drabbig water altijd nog zeewaarts, dan ook staan Java's hooge bergen, jullie welbekend, nog altijd als trouwe wachters daar waar zij nu zijn, en zal het zijn, alsof je nooit, nooit bent weggeweest! Jullie vaderland! (uit:Brief aan mijn zonen Dirk, Albert en Johan, Weltevreden 1922)

m e v r . d e w e d . c . m . s . n o u t – m a n d a g i
Het leven had voor Lien definitief een andere wending genomen. De dood van haar man vormde tevens het begin van nog meer ingrijpende veranderingen. In 1939 verhuisde het gezin naar Utrecht.
In Indië had Lien het oorlogsgeweld aan den lijve meegemaakt, maar wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog gebeurde, greep haar zo aan dat haar verdriet zich muurvast voor de rest van haar leven in haar ziel nestelde. Ze kon er nooit over praten. Haar zonen Jan en Albert die hun leven gaven voor de menselijke rechten op vrijheid en waardigheid, werden door de Duitsers gefusilleerd.
Maar Lien behield haar veerkracht en uit lijfsbehoud hield ze haar ogen gericht op de dingen die haar blij en gelukkig maakten.

 

© 2010 claar griffioen (tekst)
© 2010 frederik van sluijs (fotografie project spullen)
Correctie: werend griffioen
Bronnen: Nationaal Archief Den Haag, Foto archief Lombok Indonesia, Familiearchief, internet en het
familiegeheugen.